Αμμόπετρα

Ένα από τα καθοριστικά χαρακτηριστικά της εμφάνισης του ψαμμίτη είναι η υφή του. Όλοι οι ψαμμίτες είναι κλαστικοί και μεσαίου κόκκους, που σημαίνει ότι αποτελούνται από θραύσματα πετρωμάτων και ορυκτών και ότι αυτά τα θραύσματα κυμαίνονται σε μέγεθος από περίπου 1/4 έως 2 mm. Αυτά τα θραύσματα είναι ορατά με γυμνό μάτι (μερικές φορές μόνο ελάχιστα), χωρίς την ανάγκη για φακό χεριού. Ωστόσο, ένας φακός χειρός είναι ένα πραγματικά διασκεδαστικό και χρήσιμο εργαλείο όταν κάνετε παρατηρήσεις σχετικά με οποιοδήποτε βράχο, ειδικά με ψαμμίτη.

Ενώ το καθορισμένο μέγεθος κόκκων του ψαμμίτη είναι αυστηρά περιορισμένο, υπάρχει πολύ μεγαλύτερη μεταβλητότητα όσον αφορά το σχήμα των κόκκων και το πόσο καλά ταξινομημένοι είναι.

Οι κόκκοι ψαμμίτη μπορούν να διατρέχουν όλο το φάσμα από γωνιακό έως στρογγυλεμένο. Οι ποικιλίες ψαμμίτη «arkose» και «graywacke» έχουν και οι δύο γωνιώδεις κόκκους, ενώ ο «χαλαζίας αρενίτης» έχει καλά στρογγυλεμένους κόκκους. Το σχήμα των κόκκων είναι και αποτέλεσμα της πηγής τους και δείκτης της απόστασης που έχουν διανύσει πριν από την εναπόθεση.

Ομοίως, ο «αρενίτης χαλαζία» έχει πολύ καλά ταξινομημένους κόκκους, ενώ το «arkose» και το «graywacke» είναι κακώς ταξινομημένα. Η ταξινόμηση κόκκων αναφέρεται στη μεταβλητότητα στο μέγεθος των κόκκων, επομένως ο χαλαζιακός αρενίτης έχει κόκκους που είναι όλοι πολύ παρόμοιοι σε μέγεθος, ενώ η arkose και η graywacke μπορεί να έχουν κόκκους που εκτείνονται σε ολόκληρο το φάσμα από 1/4 έως 2 mm σε μέγεθος.

Ο ψαμμίτης είναι τόσο κοινός και σχετικά αναγνωρίσιμος που μπορεί να νομίζετε ότι η ταυτοποίησή του είναι ασήμαντη υπόθεση. Αν και αυτό συμβαίνει συχνά, αυτή η υπόθεση συχνά οδηγεί τους ανθρώπους να προσδιορίζουν εσφαλμένα άλλους τύπους βράχου ως ψαμμίτη. Όπως με κάθε βράχο, είναι σημαντικό να ακολουθήσετε μια πιο συστηματική προσέγγιση κατά τον εντοπισμό ψαμμίτη και τις παραλλαγές του.

Για να αναγνωρίσετε ψαμμίτη, παρατηρήστε το βράχο για να βεβαιωθείτε ότι αποτελείται από μεμονωμένους κόκκους άμμου. Αυτοί οι κόκκοι μπορεί να κυμαίνονται σε μέγεθος από 1/4 έως 2 mm. Η επιφάνεια του βράχου θα είναι τραχιά και κοκκώδης, σαν γυαλόχαρτο. Ο ψαμμίτης μπορεί να έχει σχεδόν οποιοδήποτε χρώμα, αλλά πιο συχνά είναι καφέ, καστανός, υπόλευκος ή κοκκινωπός.

Κλαστικό ιζηματογενές – Σχηματίζεται από τη συγκόλληση θραυσμάτων πετρωμάτων και ορυκτών
Μεσαίου κόκκους – Οι μεμονωμένοι κόκκοι κυμαίνονται σε μέγεθος από 1/4 έως 2 mm
Επιπλέον, μπορείτε να προσδιορίσετε υπο-τύπους ψαμμίτη με βάση το χρώμα τους, το σχήμα των κόκκων και το πόσο καλά ταξινομημένοι είναι οι κόκκοι.
Graywacke – Γωνιακοί, κακώς ταξινομημένοι κόκκοι, συνήθως γκρι ή σκούρο γκρι
Χαλαζίας Αρενίτης – Στρογγυλεμένοι, καλά ταξινομημένοι κόκκοι, συνήθως υπόλευκοι, καστανοί ή γκριζωποί
Arkose – Γωνιακοί, κακώς ταξινομημένοι κόκκοι, συνήθως κοκκινωποί ή πορτοκαλί

Ο ψαμμίτης μπορεί επίσης να αντιδράσει με οξύ. Προτιμώ να χρησιμοποιώ κοινό λευκό ξύδι για να κάνω δοκιμές οξέος, αλλά σε εργαστηριακό περιβάλλον συνήθως χρησιμοποιείτε ένα αραιωμένο διάλυμα υδροχλωρικού οξέος.

Ο πιο συνηθισμένος λόγος που ο ψαμμίτης μπορεί να αντιδράσει με το οξύ είναι το τσιμέντο. Εάν ο ψαμμίτης τσιμεντοκολληθεί μαζί με ασβεστίτη (που συνήθως συμβαίνει) τότε αυτό το τσιμέντο θα αντιδράσει και θα αφρίσει με οξύ. Ωστόσο, πολλοί ψαμμίτες τσιμεντώνονται μαζί με άλλο υλικό (συνήθως πυρίτιο) που δεν αντιδρά με οξύ, επομένως αυτή η δοκιμή δεν είναι διαγνωστική.

Μπορεί να φαίνεται ανόητο ακόμη και να κάνουμε αυτή την ερώτηση. Φαινομενικά έχουμε ήδη απαντήσει σε αυτήν την ερώτηση νωρίτερα σε αυτό το άρθρο - ο ψαμμίτης είναι κατασκευασμένος από άμμο, σωστά; Αλλά η πραγματική απάντηση μπορεί να είναι λίγο περισσότερο εμπλεκόμενη από αυτό. Λοιπόν, από τι είναι κατασκευασμένος ο ψαμμίτης;

Γενικά, ο ψαμμίτης αποτελείται από κόκκους άμμου που προέρχονται από παλαιότερα πετρώματα που έχουν σπάσει και φθαρεί. Οι κόκκοι άμμου είναι συνήθως κατασκευασμένοι από χαλαζία ή άστριο, αλλά μπορεί να είναι σχεδόν οποιοδήποτε ορυκτό. Η σύνδεση αυτών των κόκκων μεταξύ τους είναι τσιμέντο, το οποίο συνήθως αποτελείται από πυρίτιο, ασβεστίτη ή οξείδιο του σιδήρου.

Είναι δυνατό να βρεθούν απολιθώματα σε ψαμμίτη εάν οι συνθήκες ήταν κατάλληλες τη στιγμή της εναπόθεσης. Δεν είναι τόσο παραγωγικοί στον ψαμμίτη όσο στον σχιστόλιθο ή τον ασβεστόλιθο, αλλά εξακολουθεί να είναι ένα σχετικά κοινό φαινόμενο.

Τα ορυκτά από τα οποία παράγονται οι κόκκοι άμμου τείνουν να είναι πολύ σκληρά. Συγκεκριμένα, οι περισσότεροι ψαμμίτες αποτελούνται κυρίως από κόκκους χαλαζία και άστριο. Αυτά τα ορυκτά είναι και τα δύο πολύ κοινά στην επιφάνεια της Γης και πολύ ανθεκτικά στις καιρικές συνθήκες. Μπορούν να υποστούν μεγάλη κακοποίηση με την πάροδο του χρόνου χωρίς να καταστραφούν εντελώς.

Άλλα ορυκτά μπορεί να διασπαστούν σε σωματίδια μεγέθους αργίλου ή να διαλυθούν εντελώς, αλλά ο χαλαζίας και ο άστριος τείνουν να κολλούν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις για να συγκεντρωθούν τελικά, να επεξεργαστούν ξανά και να στερεοποιηθούν σε ψαμμίτη.

Το τσιμέντο που συνδέει τους κόκκους εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα ορυκτά που υπάρχουν στο νερό που κινείται μέσα από την άμμο τη στιγμή της συμπύκνωσης και της τσιμεντοποίησης. Για παράδειγμα, το γεμάτο με πυρίτιο νερό θα διαρρεύσει μέσα από τους κόκκους της άμμου και σταδιακά θα επικαλύψει τις επιφάνειές τους με πυρίτιο καθώς καθιζάνει εκτός διαλύματος, συνδέοντας τελικά τους κόκκους μεταξύ τους.